ตลาดบ้านใหม่ ตลาดร้อยปีของแท้ของจริงของเมืองแปดริ้ว

ชาวจีนโพ้นทะเลที่อพยพ เสื่อผีนหมอนใบ รอนแรมเสี่ยงเป็นเสี่ยงตาย ข้ามน้ำข้ามฟ้าข้ามทะเลจากเมืองจีน ไปหาบ้านใหม่เมืองใหม่เพื่อตั้งหลักปักฐาน ทำมาหากินยังดินแดนที่อุดมสมบูรณ์กว่าเดิมนั้น ว่ากันว่าเริ่มมีขึ้นราวร้อยปีเศษ ประมาณรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว

การเดินทางดังว่า จะใช้วิธีโล้สำเภา ฝ่าคลื่นลม พายุ ฝนฟ้าคะนอง พวกที่รอดปากเหยี่ยวปากกา มาจนถึงสยามประเทศ บางส่วนก็ขึ้นฝั่งที่เมืองบางกอกที่มีญาติพี่น้องตั้งหลักปักฐานอยู่แต่เดิม บางส่วนที่เพิ่งมาใหม่ หรือไม่มีญาติพี่น้องอาศัยอยู่ ก็พยายามจะบจองสถานที่ทำมาหากิน ที่มีทำเลติดแม่น้ำเป็นหลัก

ชาวจีนรุ่นปู่ย่า ตาทวดที่อพยพมาอาศัยที่เมืองแปดริ้ว ที่ไม่มีทุนรอนมากมายจึงเช่าห้องแถวไม้ที่ปลูกอยู่ตามชุมชนต่างๆ ที่ใดมีคนมาซื้อมาขาย แลกเปลี่ยนสินค้ากันหนาแน่น ก็จะค่อยๆก่อตัวเป็นตลาดของชุมชนเล็กๆ เมื่อการค้าขาย และผู้คนมาพบปะกันมากขึ้น ชุมชนขยายใหญ่ ก็จะเกิด ตลาด ที่เป็นรูปธรรม เช่น ตลาดร้อยปี ที่ชาวแปดริ้วเรียกกันทั่วไปว่า ตลาดบ้านใหม

ตลาดบ้านใหม่ มีประวัติความเป็นมาเก่าแก่กว่าตลาดสามชุก ตลาดคลองสวน เล่ากันว่า บริเวณนี้เป็นกึ่งกลางของตลาดหลักในแปดริ้ว คือ ตลาดทรัพย์สิน กับชาวสวนชาวไร่ที่พายเรือนำพืชผัก ผลไม้ หรือสินค้าต่างๆมาส่งขายให้บรรดาพ่อค้าคนกลาง ลักษณะของตลาด เป็นโรงเรือนไม้ มุงหลังคาสังกะสี มีความสูงและรูปแบบเป็นเอกลักษณ์เฉพาะตัว มีทางเดินกว้าง 7-8 เมตร

สองฟากเป็นห้องแถวเช่าตลอดแนวยาวโค้งเข้าหาแม่น้ำบางปะกง ข้ามคลองเล็กๆ มีสะพานไม้เชื่อม ความยาวของตลาดาวประมาณ 300 เมตร บริเวณหัวตลาดเมื่อแรกเริ่ม ด้านซ้ายมือเป็น ร้านกาแฟและน้ำแข็งใส ด้านขวามือก็เป็น ร้านกาแฟและขายสินค้าเบ็ดเตล็ด ตอนเช้าจะมีชาวสวนนำผลหมาก รากไม้ ผักสดชนิดต่างๆมาวางขายตลอดแนว 2 ทางเดิน ส่วนห้องแถวที่เรียงราย 2 ฟาก บางร้านก็ขายอาหาร ขายข้าวแกง ขายขนมหวาน ขายสินค้าเบ็ดเตล้ด หรือสิ่งของเครื่องใช้อันจำเป็น รวมทั้งอุปกรณ์ที่ชาวสวน ชาวไร่ หาซื้อติดไม้ติดมือกลับบ้าน

บริเวณกลางตลาด เมื่อสมัยแรกมีศาลเจ้าจีน เมื่อถึงวาระวันเกิดศาลเจ้าที่เป็นเทศกาลสำคัญ ก็จะมีงิ้วเป็นมหรสพสมโภชน์ ในตลาดนี้คนที่อยู่ส่วนใหญ่ ร้อยละ 80 เป็นชาวจืนโพ้นทะเลล้วนๆ ส่วนคนไทยที่มีฐานะด้อยกว่าจะอยู่บริเวณท้ายตลาด เป็นห้องแถวไม้แบ่งเช่าชั้นเดียว หลังคามุงสังกะสี อาชีพหลักของคนไทยที่อาศัยอยู่หลังตลาดคือ รับจ้างนาบพลู เป็นการนำใบพลูสดมานาบกับกระทะเหล็กที่อังไฟเตาถ่านจนร้อน เมื่อใบพลูแห้งแล้ว จะเก็บรักษาใส่ไว้ในไหหิน ปิดผนึก เพื่อเอาไว้กินยามใบพลูมีราคาแพง หรือไม่ใช่หน้าพลู

ในอดีต ตลาดบ้านใหม่นี้ในแต่ละวัน จะคึกคักไปด้วยผู้คนที่พายเรือมาจากทั่วสารทิศ โดยเฉพาะจากสวนฝั่งตรงข้ามตลาด บางคนที่มีกิจธุระต้องเข้าเมืองก็จะต่อรถเจ๊ก รถลากที่มี 2 ล้อและมีประทุนกับเบาะรองนั่ง คนลากจะเป็นคนจีนใส่กางเกงขาก๊วยกับเสื้อกุยเฮง ลากจากตลาดบ้านใหม่ไปยังในตัวเมืองระยะทางประมาณ 3 กิโลเมตร

ความเจริญรุ่งเรืองมาลดน้อยถอยลงไป เมื่อถนนหนทางและการไปมาหาสู่สะดวกสบายขึ้น รถยนต์และรถขนส่งมีบทบาทมากกว่าเรือพาย เรือแจว และเรือหางยาว ทำให้การค้าขายในตลาดซบเซา กอร์ปกับชาวจีนรุ่นเก่าล้มหาย ตายจาก ลูกหลานไม่สืบทอดอาชีพเดิม บ้างก็เซ้งห้องเช่า ไปอาศัยและทำมาหากินที่อื่น ส่วนคนรุ่นถัดมาก็อพยพเข้ากรุงเทพฯที่อยู่ห่างจากแปดริ้วแค่ 80 กิโลเมตร

ตลาดบ้านใหม่นี้หมดบทบาทลงเมื่อราวๆปี 2530 ผู้คนเงียบเหงา ห้องเช่าบางส่วนถูกทิ้งร้าง ไม่มีชีวิตชีวา ผู้คนไม่ให้ความสำคัญเหมือนแต่ก่อน จนเด็กรุ่นใหม่แถบจะไม่รู้จักตลาดบ้านใหม่แห่งนี้ด้วยซ้ำไป จนเมื่อราว 5 ปีที่ผ่านมา หรือราว พ.ศ.2547 ตัวแทนชุมชนและผู้คนที่อาศัยอยู่ในรุ่นปัจจุบันได้รวมตัวกันปลุกฟื้นตลาดแห่งนี้ขึ้นมาใหม่ ในนาม... “ตลาดร้อยปีบ้านใหม่เมืองแปดริ้ว”

การเดินทางไปตลาดบ้านใหม่ ไม่ยาก ถ้ามีรถส่วนตัว จะใช้เส้นทาง มีนบุรี-ฉะเชิงเทรา หรือ บางนา-ตราด เลี้ยวซ้ายเข้ามอเตอร์เวย์ ตรงโรงงานสหยูเนี่ยน ตรงไปฉะเชิงเทรา แต่ถ้าไม่มีรถส่วนตัว จะเลือกนั่งรถไฟ หรือรถโดยสารประจำทาง ไปลงที่ตัวเมืองฉะเชิงเทรา จากนั้นนั่งรถ 2 แถว สายรอบเมืองไปยังตลาดได้เลย